ผู้ให้สัมภาษณ์ในยูนนานเล่าในรายละเอียดว่า สายเดินเรือของจีน เช่น กลุ่ม COSCO จะส่งตู้คอนเทนเนอร์เปล่ามาทางรถไฟเพื่อมาบรรจุสินค้าของจีนตอนใน แล้วค่อยลำเลียงทางรถไฟขนส่งกลับไปออกทะเลที่ท่าเรือน้ำลึกในมณฑลชายฝั่ง ซึ่งส่วนใหญ่มากกว่าร้อยละ 80 ของท่าเรือชายฝั่งของจีนจะมีรางรถไฟตรงไปจนถึงท่าเทียบเรือน้ำลึกเหล่านั้น อย่างไรก็ดี ระยะเวลาในการจองตู้รถไฟในจีนยังคงไม่แน่นอนขึ้นกับฤดูกาลและสายสัมพันธ์ (Guanxi)  เช่น อาจจะต้องจองล่วงหน้านานถึง 1 เดือน หากเป็นช่วงเวลาที่จีนต้องใช้รถไฟเพื่อขนส่งถ่านหิน หรือกรณีที่เป็นบริษัทที่ไม่มีสายป่านยาวพอ
 

    สำหรับส่านซี มณฑลตอนในที่อยู่ทางเหนือตอนบนของจีน นิยมใช้ทางรถไฟเพื่อขนส่งสินค้าไปออกสู่ทะเลเช่นกัน เส้นทางขนส่งที่สั้นที่สุดในขณะนี้  คือ รถไฟสายซีอาน-ป่าวจี-เหลียนหยุนกั่ง และสามารถตรงไปจนถึงปลายทางภายในท่าเรือน้ำลึกเหลียนหยุนกั่งของมณฑลเจียงซูได้เลย ทำให้ไม่ต้องเสียเวลาเปลี่ยนถ่ายหลายรอบ ข้าราชการจีนด้านคมนาคมขนส่งของซีอานอธิบายว่า โดยทั่วไป หากมีระยะทางเกินกว่า 400-500 กิโลเมตร ก็จะนิยมขนส่งสินค้าด้วยระบบรางมากกว่าทางถนน เพราะจะสิ้นเปลืองค่าน้ำมันและต้องเสียค่าผ่านทางด่วนในจีนซึ่งราคาค่อนข้างสูงมาก
 

    ฝ่ายจีนทั้งภาครัฐและเอกชนในนครซีอานของส่านซี ยังได้ให้ความเห็นว่า คงมีความเป็นไปได้น้อยและไม่คุ้มค่าทางเศรษฐกิจสำหรับซีอานในการที่จะขนส่งสินค้าจากส่านซีเพื่อลงไปยูนนาน แล้วใช้ทางหลวงคุนหมิง-กรุงเทพฯ เพื่อมาออกทะเลในประเทศไทย แม้ว่าในอนาคต จะมีสะพานข้ามแม่น้ำโขงแห่งที่ 4 ที่เชียงของ เพราะระยะทางไกลมาก คิดเฉพาะเส้นทางในจีนจากซีอาน-เฉิงตู-คุนหมิง-ชายแดนบ่อหานก็มีระยะทางไกลถึง 2,657 กิโลเมตร แล้วยังต้องผ่าน R3A ในลาวต่ออีก 228 กิโลเมตร รวมทั้งหมด 2,885 กิโลเมตรกว่าจะมาถึงสะพานข้ามแม่น้ำโขงเพื่อไปยังชายแดนของไทยที่เชียงราย  นอกจากนี้ การค้าขายระหว่างส่านซีกับประเทศไทยโดยตรงยังมีไม่มาก และส่านซีเองก็ไม่ค่อยคุ้นเคยกับข้อตกลงการค้าเสรี ASEAN-China FTA
 

    ในกรณีของมณฑลเสฉวน ซึ่งทีมวิจัยฝากความหวังไว้ในตอนแรกว่า น่าจะเป็นมณฑลศักยภาพที่สนใจขนส่งสินค้ามาออกสู่ทะเลโดยใช้เส้นทางคุนหมิง-กรุงเทพฯ แต่จากการสัมภาษณ์กลับพบว่า อาจจะไม่คุ้มค่าเช่นกัน เพราะเส้นทางจากเฉิงตู-คุนหมิง-ชายแดนที่บ่อหานแล้วต่อด้วยเส้นทาง R3A ในลาว มีระยะทางไกลมากร่วม 2,000 กิโลเมตร โดยในขณะนี้ เสฉวนนิยมขนส่งสินค้าด้วยระบบรางทางรถไฟเพื่อไปออกทะเลที่เซี่ยงไฮ้  ใช้เวลาประมาณ 4 -5 วัน ด้วยระยะทางราว 2,631 กิโลเมตร และมีค่าใช้จ่ายแบบเหมาตู้ประมาณ 5,000 หยวนต่อตู้ขนาด 20 ฟุต และราคา 9,000 หยวนต่อตู้ 40 ฟุต
 

    ขอปิดท้ายด้วยมหานครฉงชิ่ง ซึ่งมีข้อได้เปรียบกว่า 3 มณฑลที่กล่าวมาเพราะมีแม่น้ำแยงซีเกียง (ฉางเจียง) ไหลผ่านและมีท่าเรือ “ชุ่นทาน” (Cuntan Port) ซึ่งเป็นท่าเรือคอนเทนเนอร์ริมแม่น้ำที่สำคัญของจีน และสามารถนำสินค้าผ่านพิธีการศุลกากรที่ท่าเรือชุ่นทานเพื่อขนส่งตรงไปต่างประเทศได้เลย โดยล่องไปตามแม่น้ำแยงซีเกียงเพื่อออกปากทางสู่ทะเลที่เซี่ยงไฮ้ ด้วยระยะทางประมาณ 2,660 กิโลเมตร 
 

    จากการสัมภาษณ์และเยี่ยมชม  ผู้จัดการท่าเรือฯ เล่าให้ฟังด้วยความภูมิใจว่า แม้ว่าท่าเรือชุ่นทานจะอยู่ตอนในของจีนห่างชายฝั่งทะเล 2,000 กว่ากิโลเมตร หากแต่มีความคับคั่งการขนส่งสินค้าระหว่างประเทศในปริมาณที่พอๆ กับท่าเรือคลองเตยของไทยโดยผู้จัดการบริษัทเดินเรือคอนเทนเนอร์ทางแม่น้ำรายใหญ่ของรัฐบาลฉงชิ่ง คือ Chongqing Pacific Ocean ได้เล่าเสริมให้ฟังว่า ในขณะนี้ ฉงชิ่งสามารถส่งออกรถยนต์ รถมอเตอร์ไซค์และชิ้นส่วนยานยนต์ไปหลายประเทศ เช่น ประเทศในตะวันออกกลางและแอฟริกา โดยลำเลียงขนส่งตรงจากท่าเรือตอนในแห่งนี้
 

    เขตสินค้าทัณฑ์บน (Cuntan Bonded Port Zone) ที่อยู่ภายในท่าเรือชุ่นทานยังเป็นเขตสินค้าทัณฑ์บนภายในประเทศ (inland) แห่งแรกของประเทศจีน โดยมีท่าเทียบเรือคอนเทนเนอร์เปิดใช้งานแล้ว 2 ท่า และหากท่าเรือแห่งนี้ก่อสร้างครบทั้ง 3 เฟส จะมีท่าเทียบเรือฯ ทั้งหมด 9 ท่า
 

    ได้ยินได้ฟังแล้ว ต้องยกนิ้วให้กับความสามารถของรัฐบาลจีนในการพัฒนาเส้นทางขนส่งทางแม่น้ำแยงซีเกียง จนสามารถขจัดจุดอ่อนของมณฑลจีนตะวันตกในการเป็น landlocked ได้อย่างน่าทึ่ง
 

   ผู้ให้สัมภาษณ์ในแต่ละมณฑลยังได้ให้ความเห็นเกี่ยวกับอุปสรรคหรือปัญหาในการขนส่งสินค้าโดยใช้เส้นทางคุนหมิง-กรุงเทพฯ เพื่อมาผ่านทางภาคเหนือของไทย  แต่เนื้อที่หมดพอดี ไว้จะแวะมาเล่าให้ฟังในโอกาสต่อไปนะคะ 
 

    สำหรับรายละเอียดผลการศึกษาฉบับสมบูรณ์ที่ดิฉันและทีมวิจัยจะรายงานต่อสำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.)  กระทรวงคมนาคม คาดว่าจะเผยแพร่ได้ภายในปลายปีนี้ค่ะ

เส้นทางสู่ทะเลของมณฑลจีนตะวันตก : ระยะทาง ระยะเวลา ค่าใช้จ่าย

เส้นทาง	รูปแบบขนส่ง	ระยะทาง	ค่าใช้จ่าย	ระยะเวลา
มณฑลยูนนาน  :คุนหมิง-กวางโจว	รถไฟ	2,199 กม.	แบบเหมา --ตู้ 20 ฟุต 3,550 หยวนต่อตู้ --ตู้ 40 ฟุต 6,970 หยวนต่อตู้	รถไฟ  5-7 วัน
มณฑลส่านซี : ซีอาน – เหลียนหยุนกั่ง (เจียงซู)	รถไฟ	1,396 กม.	ประมาณ 0.1 – 0.2  หยวนต่อตัน ต่อกม. (ไม่รวมค่าขนถ่าย+อื่นๆ )	รถไฟ  1-2 วัน
มณฑลเสฉวน : เฉิงตู – เซี่ยงไฮ้	รถไฟ	2,631  กม.	แบบเหมา --ตู้ 20 ฟุต 5,000 หยวนต่อตู้ --ตู้ 40 ฟุต 9,000 หยวนต่อตู้	รถไฟ 4 -5 วัน
มหานครฉงชิ่ง – เซี่ยงไฮ้	เรือ โดยใช้แม่น้ำแยงซีเกียง	2,660 กม.	แบบเหมา -- ตู้ 20 ฟุต 2,200-2,400 หยวนต่อตู้ -- ตู้ 40 ฟุต 4,000 หยวนต่อตู้	ทางแม่น้ำ  7-8 วัน

ที่มา : อักษรศรี พานิชสาส์น (2553) รวบรวมจากสัมภาษณ์และเดินทางสำรวจข้อมูลระหว่าง 20-31 มกราคม 2553

โดย：กรุงเทพธุรกิจ